Հայոց լեզու

1.
1. ամենաէական, քրիստոնեություն, երբևիցե, ինչևէ
2. հնէաբան, պատնեշ, չէինք, առէջաթել
3. եղերերգ, ափեափ, չէնք, լայնէկրան
4. դողէրոցք, Հրազդանհէկ, չէի, անէ

2.
1. անեզր, խուռներամ, երբևէ, նախօրե
2. նրբերշիկ, լայնեզր, լուսերես, անէացում
3. բազմերանգ, օրըստօրե, հրեշ, դողէրոցք
4. ինչևիցե, եղերերգ, գեղուղեշ, աներկբա

3.
1. անօրեն, տնօրինություն, օրըստօրե, օրորել
2. մեղմորեն, մեղմօրոր, միջօրեական, քառորդ
3. առօրեական, աշխարհազոր, հօգուտ, հօդս ցնդել
4. ապօրինի, նախօրե, վաղօրոք, հանրօգուտ

4.
1. հնօրյա, փայտոջիլ, միջօրեական, օրեցօր
2. նախօրոք, աշխարհազոր, ազգօգուտ, գիշերօթիկ
3. հանապազորդ, անօթևան, թախծօրոր, ականջօղ
4. հանապազոր, առօրյա, անօրինություն, ոսկեօծ

5.
1. արագոտն, պնդօղակ, հոտնկայս, հրանոթ
2. քնքշօրոր, հնգօրյակ, վաղորդյան, նրբորեն
3. հանրօգուտ, անօրակ, հատորյակ, հանապազօր
4. հանապազորդ, եռոտանի, կրծոսկր, լացուկոծ

6.
1. խոչընդոտ, անընտել, ակնթարթ, մթնկա
2. կորնթարդ, որոտընդոստ, առընթեր, սրընթաց
3. օրըստօրե, հյուրընկալ, գահընկեց, անընդմեջ
4. ինքնստինքյան, լուսնկա, ճեպընթաց, մերթընդմերթ

7.
1. թեթևոտն, հոգեորդի, գոտևորել, եղրևանի
2. սերկևիլ, հևք, կարևոր, հետևակ
3.  որևէ, հոգևոր, հոգեվարք, ոսկևորել
4.  բևեկնախեժ, երևույթ, գերեվարել, սեթևեթել

8.
1. արևակն, երևակել, ոսկեվազյան, գոտևերել
2. ագևոր, ալևոր, ձևույթ, արևկա
3.  եղրևանի, արևմտաեվրոպական, օթևան, արևառ
4. կարևոր, հոգեվիճակ, հոգևոր, հևիհև

9.
1. հոգեվիճակ, արևավառ, ագևոր, եսկովաճառ
2.  կարևեր, գերեվարել, տարեվերջ, գոտևորել
3. արևմտաեվրոպական, ոսկովարս, անձրևային, սերկևիլ
4.  ագեվազ, գինեվաճառ, ուղեվճար, դափնեվարդ

10.
1. տույժ, հեռակայել, էական, արքայորդի
2. ատամնաբույժ, Սերգեյի, հայելազարդ, լռելյայն
3. Նաիրի, սկսեսրայր, երեխայի, աղյուսակ
4.  խնայել, հետիոտն, ջղային, աշխույժ

11.
1. այծյամ, ջղային, բրաբիոն, ժողովածուում
2.  բարյացակամ, արքայորդի, լռելյայն, կաթսայատուն
3. պատանյակ, սերմացուի, միլիոն, մարմարյա
4. ռնգեղջյուր, դշխոյական, ակացիա, Ամալյա

12.
1.  ողբասաց, ջրարբի, սրբապատկեր, հղփանալ
2. նրբաճաշակ, հարբեցող, արշիռ, գրաբար
3. երբեմնի, դարպաս, ազբարկղ, դարբին
4. արբունուք, աղբյուր, անխափան, նրբաթել

13..
1. հապշտակել, թպրտալ, ճամպրուկ, ընդհուպ
2. ծոփք, թարփ, պապակ, ճեպընթաց
3. հպանցիկ, ծոպավոր, ճողոպրել, հապշտապ
4. դարբաս, ամպշող, թմբլիկ, ըմպանակ

14..
1. խարխափել, ծոպավոր, ճեփ-ճերմակ, թրմփալ
2. հափրուկ, երկնահուպ, սփրտնել, թրմփոց
3. շամփրել, քարակոպ, Հռիփսիմե, ոսկեծուփ
4. կոպերիզ, երփնաթույր, հղփանալ, արփի

15..
1. շագանակագույն, զիգզագաձև, Վարդգես, վարգել
2. ճաքճքել, նորոգել, հեղգ, դրասանգ
3. ծեգ, սգազգեստ, հագագ, արքունիք
4. ճրագալույց, ճգնակյաց, օձիք, գոգավոր

16..
1. վարկաբեկել, սայթաքել, փակցնել, շագանակ
2. մակաղել, քողտիկ, համաճարակ, վարակ
3. հարկահավաք, աքցան, փեղկ, անհարկի
4. դիցուք, մակույկ, նախկին, նախքան

17..
1. հմայք, սրնքակալ, սուգ, վարակիչ
2. Սուքիաս, եզերք, շոգեքարշ, վարկանիշ
3. կառք, չոքել, մարագ, շքերթ
4. բազրիք, ընդերք, բերանքսիվայր, տաքդեղ

18..
1. երդիկ, երդևյալ, անդադար, որթատունկ
2. կորնթարդ, անհողդողդ, արդուկ, խորթություն
3. ստահոդ, որդնել, անդամալույծ, վարսանդ
4. դդում, վաղորդայն, Տրդատ, բաղդադել

19..
1. բիրտ, թատերգություն, խախուտ, աղոթք
2. խրդվիլակ, գաղտուկ, գրտնակ, զարտուղի
3. կրտսեր, ճտքավոր, մթնոլորտ, սպրտնել
4. փտախտ, փութկոտ, քողտիկ, խոտհարք

20..
1. վաթսուն, անութ, փտեցում, փութկոտ
2. արթմնի, կարթ, արդուկ, զվարթություն
3. զարթուցիչ, ակնթարթ, հայթայթել, խայտալ
4. ակութ, անթացուպ, երթուղի, ընթանալ

21..
1. ատաղձագործ, անձկություն, խուրձ, մրցույթ
2. հարցուփորձ, բարձիթող, երկնաբերձ, խոտհունձ
3. պախուրց, վերամբարձ, դերձակ, դեղձանիկ
4. արվարձան, արծնապատ, առեղծված, անցուդարձ

22..
1. ցնծալ, կցկտուր, կտրվածք, ծածկոց
2. անեծք, հանդիպակաց, փայծախ, մածուցիկ
3. սերուցք, ձվածեղ, վեհապանձ, թերմանցք
4. թրծակավե, կոծկել, լացուկոծ, տխեղծ

23..
1. բռունցք, ընչացք, լվացք, սերուցք
2. ընթացք, խեցգետին, կացարան, տրցակ
3. ապաթաց, հունցել, լիցք, հիացք
4. հոգեցունց, պախուրց, հանդիպակաց, ցնծալ

24..
1. թրջել, զղջալ, գոճի, որջ
2. գաղջ, աճպարար, աջհամբույր, արջուկ
3. միջև, քուրջ, հարջորջել, շիճուկ
4. քաջք, զիջել, աջլիկ, ոջիլ

25..
1. Տաջկաստան, բվեճ, կառչել, մարմաջ
2. գոճի, պաճուճանք, կոճկել, մարմաջ
3. գաճաճ, հարճ, վաչկատուն, քմահաճ
4. բաճկոն, խոճկոր, ճանճ, ճոճք

26..
1. փղձկալ, տաղտկալի, դժոխք, փայծաղ
2. դժխեմ, թուխս, ուխտատեղի, թուղթ
3. գաղտնիք, գաղթօջախ, մաղթանք, աղճատել
4. սանդուղք, հախճապակի, ցնցուղ, ողբ

27..
1. դժխեմ, խախտել, հախճաղյուս, ապուխտ
2. հիմնակմախք, բողկ, բախտակ, նախշավոր
3. բաբախյուն, թուխս, ուխտադրուժ, թուղթ
4. ճղփալ, դժոխք, զմրուխտ, գաղտնիք

28..
1. թորշոմել, խարույկ, իրարամերժ, բուրվառ
2. գանգուր, խռչակ, գրաբար, կերոն
3. ճռվողյուն, որմնախորշ, պայտար, կարկառել
4. գոլորշի, մատռվակ, խորշակ, խարտոց

29..
1. պառկել, տոպրակ, վառվռուն, տառեխ
2. ուռճանալ, քառասնական, կոխկրտել, ճմռթել
3. փռթկալ, քրջոտ, պառակտել, կռճոն
4. փնտրտուք, փարթամ, ճառասաց, եռամսյա

30..
1. ըմբռնել, ամպամած, թումբ, գամփռ
2. ամփոփել, համբավ, ամբարտավան, անբավ
3. ամբիոն, ամբոխ, բամբիռ, ամբասիր
4. ճամփա, թմբլիկ, զամբիկ, անբարբառ

32.
1. բամբասել, հանպատրաստից, անբերրիություն, անփույթ
2. անպայման, անպաճույճ, շամբուտ, անպետք
3. Մանվել, զամբյուղ, անբարիշտ, անպարփակ
4. անբարյացակամ, բանբեր, անբասիր, անպարկեշտ

33…
1. Հեղեղել, ամպհովանի, ընդհուպ, ապաշխարանք
2. արհավիրք, հռհռալ, չնախարհի, սուրհանդակ
3. հեղեղուկ, առհավատչյա, ժպիրհ, դազգահ
4. խորհրդավոր, արգահատելի, հայթայթել, դժխատեհ

34…
1. փոթորկահույզ, ծխնելույզ,  բզկտել, մզկիթ
2. հյուզկեն, Վարդգես, Մանասկերտ, բազկերակ
3. կզաքիս, հիպնոզ, Թավրիզ, կորզել
4. վզկապ, Հասկերտ, դիակիզարան, Թիֆլիս

35…
1. վայրկյան, առօրեական, բարյացակամ, ատյան
2. պատանյակ, Էլյա, Եղիա, ալյակ
3. հրեա,  կրիա, Ազարիա, մատյան
4. ոսպնյակ, շուրջերկրյա, Եպրաքսյա, միմյանց

36…
1. բամիա, խավիար, Իտալիա, հեքիաթ
2. Ռոզալյա, կրիա, Եղիա, մատյան
3. օվկիանոս, միայն, հիանալի, անցյալ
4. փասյան, մետաղյա, Անանիա, ֆրանսիացի

37…
այծյամ, բարյացակամ,թռչուն, ուխտդրուժ, ակնաբույժ, աներևութանալ, միմյանց, պտուտակ
4)

38.
1. Ընդդիմադիր, ուղղակի, երկկենցաղ,
2. մրրկահողմ, անդորրավետ, չորորդ,
3.  տարրական, վազքուղի, իններորդ, բերրի
4. ուղղություն, տանջալլուկ, հովվերգություն, երրորդ

39.
1. քննախույզ, վշտալլուկ, խճուղի, բերրիություն
2. ուասալար, հակընդեմ, մրրկաշունջ, հովվերգություն
3. գործուղում, բուհական, ուղղափառ, հելլեն
4. օրրան, տարերք,  ուղղակի

  1. 4)
  2. 4)
  3. 4)
  4. 4)
  5. 1)
  1. 4)
  2. 4)
  3. 3)
  4. 3)
  5. 4)
  6. 4)
  7. 4)
  8. 4)
  9. 1)
  10. 3)
  1. 4)
  2. 4)

Հովհանես Թումանյանի պոեմները

Մարոն

Հովհաննես Թումանյանն իր այս ստեղծագործությունում հանրությանը ներկայացնում է Հայաստանի սոցիալական խնդիրներից մեկը` վաղ տարիքում ամուսնությունը և դրա հետևանքները: Մարոյի ճակատագիրը ներկայացնելիս նա ընդգծում է նաև նրա անձնական զգացմունքները` սկզբում նա ուրախ էր, որովհետև Կարոն նրան կանփետ էր տալիս, հետո հասկացավ, որ չի ուզում կին լինել, ծնողներից հեռու ապրել: Իհարկե 9 տարեկան երեխան չգիտի ինչ է ամուսնությունը և բնականաբար պատրաստ չէ դրան: Թումանյանը նաև ցույց է տալիս, թե ինչքան են մարդիկ կախված այլոց կարծիքից և դրա պատճառով կորցնում են իրենց երջանկությունը: Մարոյի հայրը նրան ետ չընդունեց, որովհետև նրան խայտառակ էր արել, բայց հետո նրա դիակի մոտ, երբ արդեն ոչինչ չկար կորցնելու նա փոշմանել էր:

Անուշ

Այս անգամ հեղինակը շեշտը դնում է սնահավատության և վատ ավանդույթների վրա: Սնահավատություն չնայած այս պարագայում կարելի է համարել հեղինակի կողմից որոշակի սիմվոլիզմ: Շատ մարդիկ դեմ են որոշակի բարեփոխումների հենց այն պատճառաբանությամբ, որ դրանք խաղտում են ավանդույթները: Գուցե հենց այս մարդկանց են ուղղված Թումանյանի պոեմները, որոնք ցույց են տալիս այդ վատ ավանդույթները, և դա Թումանյանը անում է անհատական ճակատագրեր օրինակ բերելով: Ուշադրության առարկա է նաև «պատիվ» երևույթը, որի արդյունքում էլ եղավ այս ողջ ողբերգությունը: Եթե մարդիկ այդքան վատ չվերաբերվեին Մոսիի մեջքը գետնին կպնելուն միգուցե նա դրա համար ոչինչ չաներ, բայց հանրության վերաբերմունքը սադրիչ եղավ, որպեսզի նա վրեժ լուծի: Այս ամենի մեջտեղում գտնվում էր Անուշը, ում եղբայրն ու սիրած տղան թշնամացել էին:

Լոռեցի Սաքոն
Մինչև վերջին գլուխը կարդալը, այնպիսի տպավորություն է ստեղծվում, թե սա ինչ-որ սարսափ ժանրի ստեղծագործություն է, այն ինչ Թումանյանը ցույց է տալիս ուղակի հոգեկան խնդիրներ ունեցողի ապրումները: Սա կարելի է հասկանալ նաև այն հանգամանքից, որ ոչինչ չի կատարվում մինչև Սաքոն չի հիշում իր տատի հին զրույցները չար ոգիների մասին: Հեղինակը նաև պարբերաբար փոխում է հանգերի ձևը` սկզբում երկու տողը մեկ, ապա երկու հաջորդաբար տողերում:

Արշակունիներ

Սոհեմոսին հաջորդել է Բակուր Արշակունին (161-163թթ.): Նրան գահազրկել են Հռոմեացիները ու նորից գահ են բարձրացրել Սոհմեոսին (164-185թթ.): Սոհեմոսին հաջորդում է Վաղարշ եկրորդը (185-198թթ.), նրա օրոք Հայաստանը շատ հզորացավ և Արշակունիների թագավորությունը դարձավ ժառանգական, սակայն Վաղարշ եկրորդը պատերազմի ժամանակ սպանվեց, կովկասյան ցեղերի դեմ կռվի ժամանակ: Վաղարշ եկրորդին հաջորդեց իր որդին Խոսրով առաջինը (198-215թթ.), Խոսրովը հոր վրեժը լուծեց կովկասյան լեռնականներից, սակայն 215թ. Հռոմի կայսր Կարակալան խաբեությամբ կանչեց իր մոտ ասորիք, իբր հողեր նվիրելու, սակայն նրան իր թագուհու հետ միասին աքսորեց, որտեղ Խոսրովին սպանեց, նրան հաջորդեց որդին Տրդատ եկրորդը (216-252թթ.), որը կրկին Հայաստանը ոտքի հանեց: Հռոմի նոր կայսրը Մակրիանոսը, ազատեց Տրդատի մորը, Տրդատին կապադովկիայից տարածքներ տվեց: Տրդատ եկրորդի օրոք մերձավոր արևելքում, տեղի ունեցավ քաղաքական կարևոր իրադարձություն, 226թ. պարթևստանում տեղի ունեցավ պետական հեղաշրջում և իշխանությունը անցավ Սասանյաններին, առաջացել է Սասան անունից, որը եղել է կրակապաշտության, զրադաշնականության, մազդեզականության գլխավոր մոգպետ, և Սասանյան պարսից առաջին թագավորը դարձավ Արտաշի Սասանյանը, վերջին թագավորը եղել է Հասկերտ երրորդը, իսկ պարթևների վերջին թագավորը, որին սպանեցին եղել է Արտավան հինգերորդը: Սասանյան Պարսիկները Հայաստանը համարեցին իրենց համարմեկ թշնամին ու սկսվեց երկարատև պատերազմ այդ երկու ազգերի միջև: Շապու առաջինը մտավ Հայաստան, 20 տարի Տրդատ եկրորդը կռվեց նրա հետ: Տրդատ եկրորդին հաջորդեց Արտավազը (252-262), նրան հաջորդեց Տրդատի որդին Խոսրով երրորդը, որին սպանեց պարթև իշխան Անակը, դրանից հետո Հայաստանը ընկավ Սասանյանների տիրապետության տակ ու 26տարի մենք զրկվեցինք թագավորությունից; Այդ ընթացքում մեր թագավորն է եղել Որմիզդ (կրակ) Արտաշիրը, այդ ժամանակ Որմիզդը սկսեց կրակապաշտություն տարածել Հայաստանում: Այս 26տարին Պատմահայ Մովսես Խորենացին համարեց ժամանակ(անիշխանության):

Approach to problem solving. How does it work on you?

Everyone has their own problems and solving methods. In my age problems are not very serious however sometimes it’s hard to solve them. To me, there are two useful methods due to which I can solve my problems easily.  Firstly, plan making which is very beneficial to me. Secondly, discussions with my family members, friends, teacher etc. The most important is not to  panic and try to find ways to overcome obstacles in our life. Firstly, in this case plan making is helpful and common approach for me. When I have a problem I try not to panic and try to make a plan. For instance, I take a piece of paper, write a problem than all solution ways. Usually after plan making when I have certain ways out I try to find the best way consulting with some people I trust because not always all ways may be beneficial. Plan making helps as to solve daily problems as a course assignment for school. Secondly, the method of discussions with family members can be really  helpful. We can learn from other people’s experience when we talk to them. As a student and a teenager, the problems that I usually come across are quite commonplace. Many people have been through them and managed to overcome those difficulties after all. As a result, they can use their experience to help me. For instance, when I attended a new high school I had a lot of problems with schoolmates with teachers, system and so on. Due to this method I had discussions with my elder brother who already has been through them and managed to overcome those difficulties. He shared his experience with me which helped me to solve my high school problems easily. In conclusion,I truly believe that the best ways to deal with a problem is to talk to somebody else and make a plan. This should help us because we can learn from others’ experience and it’s good to have somebody to talk to, to share our problems. Besides that, plan making helps us to see minuses and pluses in a problem and to find a proper solution.

Do you agree or disagree with the following statement? Teachers were more appreciated in the past than they are nowadays. Use specific reasons and examples to support your answer.

It stands to reason that teachers play an important role in our life. They want to convey their knowledge to us in order to make an educated person. In my view teachers are appreciated the most in the past than in nowadays. Below I will come up with a number of arguments in favor of my position. First of all, presently the technologies are developed and children inclined to learn and find information from the Internet. They do not have desire to allocate time to listening to class. For example, my friend who studies in high school  do not listen and do not care about his teacher who tells the lesson  because instead of that he can search the title on the Internet and simultaneously receive more accurate and  detailed explanation. Hence, the roles of the teachers have decreased. Secondly, in the past, we had informed, skilled teachers who were appropriate for their profession perfectly. Nowadays there are teachers who are younger and do not have experience, skills to explain the lesson or how they should treat with children. It turns out that it will cause negative consequences for children who will not acquire knowledge and also will lose their time instead of doing their pleasant things, such as playing basketball or volleyball. So, young age teachers prevail nowadays which of course can have an effect for children education. Last but least is the salary in the past was higher. Nowadays most of the teachers are dissatisfied because their salary is very low. Moreover,   they convey their bad mood to children who are not guilty for their problems. So, it can have an affect to children psychology. To sum it all up, I do agree that teachers were more appreciated in the past because everybody listen to them carefully, they were professional in their work and the salary was higher.

Պատմություն

Մեծ Հայքի Արտաշեսյանների թագավորություն

 

Արտաշեսյան արքայատոհմի հիմնադիր` Արտաշես I (ք.ա. 189-160 թթ), ծնվել է ք.ա. 230 թ.,

 

կազմվորումը

Մագնեսիայի ճակատամարտը Սելևկյանների և Հռոմի միջև, Սելևկյանների պարտությունը (Սելևկյան արքա Անտիոքոս երրորդ) (ք.ա. 190թ)

Ապամեայի հաշտության պայմանագիր (ք.ա. 188 թ)

Մեծ Հայքի, Փոքր Հայքի, ծոփքի և կոմմագենեի անկախացումը, Մեծ Հայքում` Արտաշեսը, Ծոփքում` Զարեհը (ք.ա. 189 թ)

 

Բարեփոխումները

 

Ռազմական բարեփոխում — զորքի բաժանումը չորս մասի (արևելյան զորավարության հրամանատար էր Արտավազդ որդին, արևմտյան` իր որդի Տիրանը, հարավային` Սմբատը, հյուսիսային` Զարեհը), որը կոչվել է չորս զորավավարություն, վարչական շրջաններ կամ ստրատեգիաներ:

Վարչական բարեփոխում — Երկրի բաժանումը 120 շրջանների

Հողային բարեփոխում — հողաբաժան սահմանաքարերի կանգնեցումը ագարակատերերի և համայնքային հողերի միջև (ք.ա. 180թ)

 

գործավարություններ — սպարապետություն և հազարապետություն

 

Անահիտ Աստվածուհու տաճարը գտնվում է Արտաշատում

 

Արտաշեսը նաև այս բոլոր գործերի շնորհիվ հայտնի է իր պատվադիտղոսներով (բարի, բարեպաշտ,աշխարհակալ)

 

Մայաքաղաք Արտաշատը կառուցվել է ք.ա. 185 թ Արաքս և Մեծամոր գետերի խառնարանում

 

Այս ամենի մասին վկայում է Մովսես Խորենացին:

 

Համնիբալը օգնել է Արտաշես առաջինին Արտաշատ մայրաքաղաքի տեղանքը ընտրելու և հատակագիծը գծելու համար (վկայում է հույն պատմիչ Պլուտարկոսը)

 

Հայկական հողերի միավորումը —

 

Հաջորդեց ԱրտավազդI (ք.ա. 160 -115 թթ)

 

Հաջորդեց Տիգրան I (ք.ա. 115-195 թթ)

70 հովիտներն այն տարածքն է, որը տրվեց Պարթևներին Տիգրանի պատանդության դիմաց

 

Հաջորդեց Տիգրան II մեծ (ք.ա. 195-155 թթ)

ծոփքի միացումը  Մեծ Հայքին

ք.ա. 94 թ կորդոկի միացումը մեծ հայքին

ք.ա. 112թ — փոքր հայքի ռազմակալումը պոնտոսի կողմից (պոնտոսի արքա` Միհրդատ 6-րդ Եվպատոր)

 

ք.ա. 95 թ Արտաշատ հայ-պոնտական դաշինքի կնքումը Տիգրան մեծ և Միհրդատ 6-րդ

 

Հայաստանը գործողությունների ազատություն էր ստանում հյուսիսում, հարավում և արևելքում, իսկ Պոնտոսը` արևելքում:

Կողմերը միացյալ ուժերով հարձակվում են Կապադովկիայի վրա, որի տարածքը անցնում է Պոնտոսին, մնացածը` Հայաստանին:

Դաշինքը ամրապնդելու նպատակով Միհրդատը իր դուստր Կլեոպատրային կնության է տալիս Տիգրան Մեծին: Սրանով հայ-պոնտական դաշինքը ամրապնդվում է:

 

ք.ա. 93թ հայ-պոնտական զորքերի ներխուժումը Կապադովկիա:

 

Հռոմի նշանավոր զորավար Սուլան ք.ա. 92թ օգնեց Կապադովկիային հայ-պոնտական ուժերի դեմ պայքարելու գործում:

 

Տիգրան Մեծը ներխուժեց Պարթևստան (ք.ա. 87թ)

հայ պարթևական դաշինքի կնքումը (ք.ա. 87թ)

 

Պարթևստանը Հայաստանին է վերադարձնում 70 հովիտներ տարածքը:

Պարթևստանը հրաժարվում է Մարաստանից և հյուսիսային միջագետքից:

Պարթև արքան կորցնում է արքայից արքա տիտղոսը:

 

Պարթևստանը ճանաչում է Տիգրան մեծի գերիշխանությունը

 

հայ պարթևական պայմանգրով Տիգրանին անցած տարածքները — Ադիաբենել,Միգդոնիա, Պոսրոյենե

 

ք.ա. 84 թ Տիգրան մեծի բազմելը Սելևկյան գահին Անտիոքում (17տարի կառավարեց):

 

Տիգրան մեծի բանակի ներժուժումը Ասորիք ք.ա. 84 թ

 

Տիգրան մեծի գրաված այլ տարածքներ — Կոմմագենե, դաշտային Կիլիկիա, Փյունիկիա

Տիգրան մեծի իշխանությունը ընդունած երկրներ — Հրեաստան, Արաբական ցեղեր, Նաբաթեայի թագավորություն, Պարթևստան

 

քա 71 թ Եգիպտոսին սահմանակից Պտղոմայիս քաղաքի նվաճումըՏիգրան մեծի կողմից:

 

Տիգրան մեծի տերության բաժանումը `

1-ին կարգ — բուն հայկական հողեր (մեծ հայք և կոմմագենե) 360000 կմ քառ տարածք

 

2-րդ կարգ — հպատակ թագավորություններ — (Վիրք, Աղվանք, Մարաստան, Ադիաբենե, Օսրոյենե, Փյունիկիա, Ասորիք, Կիլիկիա, ) 400000 կմ քառ

 

3-րդ կարգ — Հայաստանի քաղաքական ազդեցության տակ գտնվող երկրներ — Պարթևստան, Նաբաթեա, Հրեաստան, Պարսից ծոցի և Կարմիր ծովում ապրող արաբական ցեղեր (շուրջ 2 մլն քառ.կմ):

 

Տիգրան Մեծի տերության ամենազարգացած շրջանը` Անտիոք (Ասորիք): Կառավարիչ — Բագարատ

 

Հյուսային միջագետքի փոխարքա — Բուրաս (նստավայրը — Մծբին)

 

Արքունի պողոտա — Արտաշատ, Տիգրանակերտ, Անտիոք քաղաքները իրար կապող ճանապարհ

 

Տիգրանակերտ մայրաքաղաք

 

քա 80-70ական թթ մայրաքաղաքի կառուցումը աղձնիք նահանգում

 

հայ հռոմեական պատերազմ քա 69-66 թթ

1-ին փուլ

քա69-67թթ

զորավար — լուկիոս լուկոլոս,

քա 69թ Լուկոլոսի ներխուժումը Տիգրանակերտ մայրաքաղաք

 

2-րդ փուլ

քա66թ

3հազարանոց հայկական հեծիալների ջոկատի հրամանատար մերուժան

 

քա 69 թ հոկտեմբերի 6 Տիգրանակերտի ճակատամարտը

 

սեպտեմբերի 22 արածանիի ճակատամարտը

 

դիոն կասիոս — հույն պատմիչ, ով վկայումի արածանիի ճակատամարտի  Հայաստանի հաղթության մասին

 

ք.ա. 66թ — Արտաշատի պայմանագիր Գնեոս Պոմպեոսի և Տիգրան մեծի միջև

 

Տիգրան մեծը հրաժարվում է իր բոլոր նվաճումներից և պահպանում միայն բուն հայկական տարածքը:

Տիգրան մեծը իր նվաճումները պահպանեց հյուսիսային միջագետքում:

Հայաստանից անջատվելու են Ծոփքը և Կոնդուքը,որտեղ թագավորելու է Տիգրան կրտսերը, պայմանով, որ Տիգրան մեծի մահից հետո այդ տարածքները միավորվելու են մեծ հայքին որպես մեկ հայկական պետություն:

Մեծ հայքը հռոմին պետք է վճարեր 6000 տաղանդ ռազմատուգանք

հայաստանը հայտարարվում է հռոմեական ժողովրդին դաշնակից և բարեկամ երկիր:

 

Տիգրան մեծի արքայից արքա տիտղոը չի կորում

 

տիգրան մեծը պայմանգրից հետո կառավարել է ևս 10 տարի

 

Արտավազդ 2 և վերջին արտաշեսյաններ թագավորությա անկումը

 

քա 55-34 արտավազդ 2

 

քա 54 թ հռոմը պատրաստվում է պարթևստանին պատերազմի

 

Մարկոս Կրասոս — հռոմի եռապետներից քա60թ, արևելքի զորավար։

Անլռելի զանգակատուն

Սևակը կարծես՝ միշտ լինելով Կոմիտասին ուղեկից և նրան մտերիմ մի մարդ, անցել է նրա հետ այդ ամբողջ ճանապարհով: Այդչափ պատկերավոր է պատմում: Վերջին հատվածն է ամենահետաքրքրականը, երբ Սևակն ասում է. «Նա քսան տարի մահացած, բայց անթաղ մնաց»: Այո, ճիշտ է, ոչ ֆիզիկապես, բայց արդեն հոգեպես Կոմիտասը մահացել էր և էլ չէր կարողանում իր ժողովրդի կողքին մնալ: Կոմիտասի կերպարի իսկական հայրենասերի է:
Ու այդպես էլ Կոմիտասը մինչև կյանքի վերջ որբ մնաց: Սկզբում ծնողները լքեցին, հետո կյանքի ընթացքը նույն հունով շարունակվեց: Սևակը նշում է, որ նա ծնվել էր հայր լինելու համար, բայց չդարձավ…

Կոմիտասից սովորեցի, թե ինչ բան է հայրենասիրությունը, սերը: Նա այդ երկու երևույթների իսկական մարմնավորումն է: Հայրենասիրական ոգին միշտ սրտում նա անցել է բոլոր անանցանելի ճանապարհներով: Սիրել է: Սակայն երբեք պատասխան չի ստացել: ԱմենաՀայ վարդապետը մեծ կամքի ուժ է դրսևորել՝ այդպիսի պայմաններում ապրել շարունակելով: Այսպես կարող եմ բնութագրել իմ Կոմիտասին՝ միայնակ, բայց բարեկիրթ, որբ, բայց մարդկությանը սիրող ու հարգող մի հայ: Հիմնականում ծիսական ու սիրային են նրա ստեղծագործությունները: Ամենաշատը հավանում եմ «Սոնա Յարն» և «Հով արեք սարեր ջանը»:

Պատմություն

նախաքննական կրկնություն

10-րդ դասարան
մաս 1

թեմա 1.
Հայկական լեռնաշխարհ

Եզերող լեռնաշղթաները` Արևելապոնտական լեռներ, (հյուսիս-արևմուտք), Կովասյան լեռնաշղթա (հյուսիս), հայկական Տավրոս (հարավ), հայկական պար (կենտրոն):

Բարձր լեռները` մեծ մասիս (5165մ), Սիփան (4434մ), Արագած (4096), փոքր մասիս (3925մ), կապուտ ջուղ (3906մ):

հարևան տարածքները` Իրանական սարահարթ (հվ արևելք), փոքրասիական բարձրավանդակ (արևմուտք), միջագետք (հարավ), կուռ գետ և կովկաս (հս):

Գետեր`
Կուր, Արաքս — Կասպից ծով
Եփրատ, Տիգրիս — Պարսից ծոց
Ճորոխ — Սև ծով

Լճեր`
Ուրմիա լիճ — կապուտան ծով
Վանա լիճ — Բզնունյաց ծով (Ախթամար, Լիմ, Կտուց, Արտեր)
Սևանալիճ — Գեղամածով

Վարչական բաժանում`
Մեծ հայք — 311.000 կմ^2
նահանգները` Գուգարք, Ուտիք, Փայտակարան, Արցախ, Սյունիք, Վասպուրական (37 գավառ), Այրարատ (20 գավառ), Պարսկահայք, Կորճայք, Մոկք, Աղձնիք, Տուրուբերան, Ծոփք, Բարձր Հայք, Տայք

փոքր հայք (80.000 կմ^2)

ՀՀ (29,8 հազար կմ^2) -Սյունիք, Այրարատ, Գուգարք, Ուտիք

ԼՂՀ — (12,5 հազար կմ^2) — Սյունիք, Արցախ, Ուտիք

Թեմա 2
Հայոց ծագումնաբանությունը

18-19 դարեր — ժողովուրդների և լեզուների ծագման հարցի նկատմամբ հետաքրքրության աճ

համեմատական լեզվաբանություն — նոր ժամանակների գիտություն, որի շնորհիվ պարզ դարձավ, որ նախապատմական ժամանակներում ներկայիս ժողովուրդների նախնիները կազմել են ընտանիքներ (ընտանիքները կոչվել են մայր ժողովուրդներ, նրանց զբաղեցրած տարածքը` նախահայրենիք):
հայ ժողովուրդը ունի հնդեվրոպական ծագում

հնդեվրոպական նախահայրենիք — փոքր ասիայի արևելյան, միջագետքի հյուսիսային, իրանական սարահարթի հյուսիսարևմտյան մասում:

հնդովրոպական ընտանիք -աշխարհի ամենաբզմանդամ լեզվաընտանիքը, որից առաջացել են շատ լեզվաճյուղեր, որոնք իրենց հերթին տրոհվել են ավելի փոքր լեզվաճյուղերի և լեզուների:

ք.ա. 4-րդ հազարամյակի վերջ- հայերենի անջատվելը հնդեվրոպական ընդհանրությունից:

հայկական ավանդազրույց — մովսես խորենացի (հուշող բառեր — հայկ և բել, նոյ նահապետ, թորգոմ նահապետ, թորգոմատուն, Եփրատի վերին ավազան (ք.ա. 20-18-րդ դարեր))

հայկ նահապետից առաջացած անվանումներ — Հայք, Հայաստան, հայկաշեն, հայեր
Արամից առաջացացած — Արմենիա, Արմեն
Արամայիս — Արմավիր
Արամանյակ — Արագած, Արագածոտն
Երաստ — Երասխ

հունական ավանդազրույց — արգոնավորդներ, Յասոն, Արմենոս, Սև ծովի արևելյան ափ, կոլխիդա երկրի, ոսկե գեղմ

վրացական ավանդազրույց — (9-11-րդ դարեր), թորգոմի ութ որդիներից առաջացած ութ ժողովուրդների մասին է
ավագ որդի հայոս — հայեր
քարթլոս — վրացիներ

1980- ականներին ( 20-դարի վերջ) հաստատվեց, որ հնդեվրոպական նախահայրենիքը ք.ա. 5-4 հազարամյակում եղել է առաջավոր ասիայի հյուսիսում, փոքր ասիայի արևելյան շրջաններում, միջագետքի հյուսիսային, իրանական սարահարթի հյուսիս արևմուտքում:

հայկական լեռաշխարհի առաջին հայկական պետկան կազմավորումը — արատտա

ք.ա. 1-ին հազարամյակի առաջին կես — համահայկական առաջին միասնական պետության ստեղծումը:

ք.ա. 9-րդ դարի 80-70 ական թթ. նաիրի պետական կազմավորում — հարավում
ուրարտու պետական կազմավորում — հյուսիսում
ուրարտու պետական կազմավորման առաջին արքա — Արամու կամ Արամե (ք.ա. 859-843 թթ.)

ք.ա. 9-րդ դարի առաջին կես — Արամե ուրարտացու շնորհիվ հայկազունիների այրարատյան թագավորությունը հայտնի դարձավ հայկական լեռնաշխարհի սահմաններից դուրս:
թեմա 3
Վանի թագավորություն (ք.ա. 9-7-րդ դարեր)

կազմավորման շրջան

Սարդուրի առաջին (ք.ա. 835-825 թթ) — Վան մայրաքաղաքի հիմնադիր

հաջորդել է Իշպուինին (ք.ա. 825-810 թթ) — բարեփոխումներ (կրոնական — միասնական դիցարանի ստեղծումը, ռազմական — մշտական գործող բանակի ստեղծում, գրային -ուրարտական սեպագրի ստեղծումը)

հզորացման և վերելքի շրջան

Մենուա (ք.ա. 810-786 թթ) — Մենուայի ջրանցք (72 կմ), Մենուախինիլի քաղաք (Հայկական պար լեռնաշղթայի արևելյան հատված)

Մենուայի արշավանքները — Դիաուխի (=Տայք), Ասորեստան, Աղձնիք (=Ալզի), Հայկական Տավրոս, Մալաթիա (=Մելիդ), Մանայի թագավորություն:
Թագավորությունը դարձավ գերտերություն

Հաջորդել է Արգիշտի I (ք.ա. 786-764 թթ)
արշավանքները — Աբիլյանի (Աբեղյանք գավառ), Վեդուրի էթյունի (=ջրային էթյունի), Սևանա լճի ավազան, փոքր Ասիա, Կեխունի (=Գեղունի), Ալիշտու (Աղստեվի հովիտ), Գուգարաց աշխարհ (=Գուգարք=Տաշիր),Պարսուա երկիր (=պարսկ), Բաբելոն, Մանայի թագավորություն:

Ստեղծվեց Վանի աշխարհակալությունը

Արգիշտի խենիլի, Էրեբունի (ք.ա. 782)

Հաջորդել է Սարդուրի II (ք.ա. 764-735 թթ)

Սարդուրի II Արշավանքները — Մելիտեա (մալաթիա), Սևանա լճի ավազան, Արմե և Ուրմե երկրներ (Սևանալճից հարավ), Մանայի թագավորություն, Բաբելոն (Ասորեստանի շրջափակում), Կոլխերի երկիր (կոլխիդա), Միջերկրական ծով
պետությունը դարձավ գերկենտրոնացված պետության

տերության սահմանները — հյուսիսում` Սև ծով, հյուսիս արևելքում` Կուր գետ, Արևելքում` Կասպից ծով, արևմուտքում` փոքր ասիայի կենտրոնական շրջան, հարավում` Բաբելոն, պարսից ծոց, հարավ արևմուտքում` միջերկրական ծով:

ք.ա. 743 թ ասորեստանի (Թիգլաթ Պալասար III արքա) արշավանքը դեպի ուրարտու
ք.ա. 735 թ Թիգլաթ Պալասար III-ի երկրորդ արշավանքը դեպի ուրարտուի մայրաքաղաք Վան

Թուլացման և անկման շրջան
Ռուսա I (ք.ա. 735-710ական թ)

Ռուսա I արշավանքները — Սևանալճի ավազան, որտեղ կառուցեց Խալդի և Թեշեբա Աստվածների անուններով ամրոցներ: Ուրմիա լճի ավազան, Արդինի Մուսասիր (Խալդ Աստծո գլխավոր տաճարը):

ք.ա. 714թ Սարգոն II արքայի արշավանքը դեպի Ուրարտու:
Արդինի մուսասիրի ավերումը

հաջորդեց Արգիշտի II (ք.ա. 710ականներից — 685 թթ)
կիմերական ցեղերի հայտնվելը հյուսիսում:
Վանի թագավորության և Վանի մերձեցում:

հաջորդդեց Ռուսսա II (ք.ա. 685-645թթ)

Թեմա 5
ՄեծՀայքի Արտաշեսյանների թագավորություն
կազմվորումը
Արտաշես I

ք.ա. 190թ — Մագնեսիայի ճակատամարտը Սելևկյանների և Հռոմի միջև, Սելևկյանների պարտությունը (Սելևկյան արքա Անտիոքոս երրորդ)

ք.ա. 188 թ — Ապամեայի հաշտության պայմանագիր

ք.ա. 189 թ — Մեծ Հայքի, Փոքր Հայքի, ծոփքի և կոմմագենեի անկախացումը, Մեծ Հայքում` Արտաշեսը, Ծոփքում` Զարեհը

Արտաշես I (ք.ա. 189-160 թթ), ծնվել է ք.ա. 230 թ., Արտաշեսյան արքայատոհմի հիմնադիր

ռազմական բարեփոխում — զորքի բաժանումը չորս մասի (արևելյն զորավարության հրամանատար էր Արտավազդ որդին, արևմտյան` իր որդի Տիրան,ը հարավային` Սմբատը, հյուսիսային` Զարեհը) զորավարություն` որը կոչվել է չորս զորավավարություն,վարչական շրջաններ կամ ստրատեգիաներ

վարչական բարեփոխում — Երկրի բաժանումը 120 շրջանների

հողային բարեփոխում — ք.ա. 180թ — հողաբաժան սահմանաքարերի կանգնեցումը, ագարակատերերի և համայնքային հողերի միջև

գործավարություններ — սպարապետություն և հազարապետություն

Անահիտ Աստվածուհու տաճարը գտնվում է Արտաշատում

Արտաշեսը նաև այս բոլոր գործերի շնորհիվ հայտնի է իր պատվադիտղոսներով (բարի, բարեպաշտ,աշխարհակալ)

Մայաքաղաք Արտաշատը կառուցվել է ք.ա. 185 թ Արաքս և Մեծամոր գետերի խառնարանում
Այս ամենի մասին վկայում է Մովսես Խորենացին:

Համնիբալ — օգնել է Արտաշես առաջինին Արտաշատ մայրաքաղաքի տեղանքը ընտրելու և հատակագիծը գծելու հանար (վկայում է հույն պատմիչ Պլուտարկոսը)

The ugliest woman in the world Ted talk  

Ես իսկապես շատ հուզված եմ. ա յստեղ ձեր դիմաց: Եվ մի տեսակ, մի քիչ ավելի շատ բան եմ ուզում պատմել․.. Ես չեմ ուզում ասել հիմնական բաներ, որովհետև մենք իսկապես չգիտեինք որևէ բան իմ համախտորոշման մասին: Ես ծնվել եմ այս հազվագյուտ համախտանիշով, որ աշխարհում միայն երկու հոգին ունեն, որոնցից մեկը ես եմ։ Հիմնականում ինչ Է առաջացնում այս համախտանիշը, որ ես չեմ կարողանում քաշ ավելացնել։ Պատկերացրեք ինչ լավ է հնչում։ Ես բացարձակապես կարող եմ ուտել այն ինչ ցանկանում եմ և երբ որ ցանկանում եմ բայց իրականում քաշս չի ավելանում։ Մարտին կլինեմ քսանհինգ տարեկան։  Ես ամբողջ կյանքում  երբեք երեսուն կգ-ից  ավել չեմ կշռել։ Երբ ես քելոջում էի, փորձում էի թաքցնել, բայց չէի կարողանում։ Բոլորը գիտեին որ ես ունեմ այդ համախտանիշը։ Ես ուտում էի  մի շարք բաներ՝փքաբլիթներ,  չիպսեր, թխվածքներ: Իմ սենյակակիցն  ասում էր. «Ես լսում էի թե ինչպես ես դու  մտնում մահճակալի տակ կեսգիշերի՝12:30-ին ինչ որ բան ուտելու համար»:  Ես նման եմ գիտեք ինչի՞ն: Ամեն ինչ լավ է, ես կարող եմ անել այս ամենը, որովհետեև այս համախտանիշն ունի դրական կողմեր, այն է՝ որ չես կարող քաշ ավելացնել, ունես թույլ տեսողություն, փոքր չափսեր: Շատ մարդիկ մտածում են, թե ինչպես է Լիզին ասում, որ կան դրական կողմեր, երբ միայն մեկ աչքով ես կարողանում տեսնել։ Թույլ տվեք ասել, թե ինչքան դրական կողմեր կան։ Դրանք հիանալի են։ Ես կրում եմ լինզաներ, մեկ լինզա, և երբ ես կրում եմ ակնոց, կարդալու համար, նույնպես կես մասով ծածկված է։ Եթե որևէ մեկը վիրավորում է ինձ, լինելով կոպիտ, ես ասում եմ, որ կանգնեն իմ աջ կողմում, և ես կմտածեմ, որ դուք անգամ այնտեղ չեք։ Ես նույնիսկ չեմ իմանա, որ դուք կանգնած եք այդտեղ։ Հենց հիմա, ես այսպես եմ ասում, չնայած ոչ մի հուշում չունեմ, բայց կա ամբողջական այս սենյակը։ Բայց լինելով փոքր, ես մեծ պատրաստակամությամբ որպես կամավոր կգնամ քաշ որոշողների մոտ, ինչ որ մարզասրահ և կասեմ. «Բարև, ես Լիզին եմ, ես կլինեմ ձեզ համար պաստառի երեխա: Իմ դեմքը ցույց տվեք այնտեղ որտեղ անհրաժեշտ է»  և  կասեմ «Բարև, ես օգտագործել եմ այս ծրագիրը, տեսեք ինչ լավ է աշխատել այն։ Ես իմ ծնողների առաջին երեխան էի և երբ ես ծնվեցի, բժիշկները մորս ասացին, որ ձեր երեխայի շուրջը ընդհանրապես պտղաջրեր չեն եղել: Այսպիսով, դա հրաշք էր, որ ես ճչալով ծնվեցի: Բժիշկները զգուշացրեցին ծնողներիս, որ ես կարող է չկարողանամ ո՛չ խոսել, ո՛չ քայլել, ո՛չ սողալ, ո՛չ մտածել կամ միայնակ ինչ-որ բան անել: Այսպիսով, քանի որ նրանք առաջին անգամ էին ծնող դառնում, դուք կմտածեք, որ ծնողներս կասեին «Օ՜ ոչ, ինչու՞: Ինչու՞ է մեր  երեխան ծնվել  այսպիսի խնդիրներով»: Առաջին բանը ինչ նրանք ասացին բժշկին, դա այն էր, որ նրանք ուզում էին տեսնել ինձ, պատրաստվում էին ինձ տուն տանել, սիրել  և սովորեցնել ինձ հասնել ամենալավ կարողությունների: Եվ այդպես էլ արեցին: Ես երախտիքս եմ հայտնում ծնողներիս այն ամենի համար ինչ արել եմ այս կյանքում: Հայրս հիմա ինձ հետ այստեղ է, իսկ մայրս տնից է դիտում: «Բարև մայրիկ» (ծիծաղ): Նա վերականգնվում է վիրահատությունից հետո: Նա այն կապող օղակն է, որ մեր ընտանիքը միասին պահեց, և նա տվել է ինձ ուժ, որ տեսնեմ, թե նա ինչերի միջով է անցնում, և նա ունի պայքարողի ոգի, որը նա ներարկել է իմ մեջ, այնպես, որ ես հպարտությամբ կարողանում եմ կանգնել մարդկանց առջև և ասել. «Գիտե՞ք ինչ, ես իսկապես ունեցել եմ  շատ դժվար կյանք: Բայց դա նորմալ է: Բաներ կային վախենալու էին, բաներ կային դժվար էին: Ամենամեծ բաներից մեկը, որի հետ ես մեծանալիս առընչվել եմ, դա մի բան էր, որի հետ վստահ եմ այս սենյակում բոլորը առընչվել են անցյալում: Ահաբեկելը»: Ինչու՞ ես չեմ կարող նստել նրանց հետ: Ես ստիպված էի զբաղվել շատ բաներով, սակայն, ինչպես ասացի, ես շատ նորմալ եմ մեծացել, երբ ես նոր էի  մանկապարտեզ հաճախում, իմ մտքով չէր անցնում, որ ես մյուսներից տարբերվում եմ. ոչ մի կերպ:  Ես չէի կարող տեսնել, որ ես մյուս փոքրիկներից առանձնանում եմ իմ տեսքով: Կարծում եմ, որ դա մեծ հարված էր 5 տարեկանում, երբ ես առաջին անգամ գնացի դպրոց decked-out in Pocahontas gear.  Ես պատրաստ էի, իմ ուսապարկով, որը այնքան նման էր կրիայի մեծ լինելու պատճառով: Քայլելիս մի փոքրիկ աղջկա ժպտացի, և նա ինձ այնպես նայեց կարծես ես հրեշ լինեի: Կարծես ես ամենասարսափելի բանն էի, որ նա իր կյանքում երբև  տեսել էր: Իմ առաջին արձագանքը այն էր, ‘որ նա շատ կոպիտ է’: Ես զվարճալի երեխա եմ, իսկ  նա չկա: Այնպես որ ես պարզապես գնում եմ այստեղից և խաղում բլոկների հետ, կամ տղաների: Կարծում էի, որ այդ օրն ավելի լավը կլիներ, բայց դժբախտաբար այդպես չէր: Օրը անընդհատ ավելի ու ավելի էր վատթարանում: Շատ մարդիկ պարզապես չէին ցանկանում  որևէ գործ ունենալ ինձ հետ և ես չէի հասկանում ՝ինչու: Ինչու՞, Ի՞նչ եմ ես արել, ես ոչինչ չէի արել նրանց: Ու իմ կարծիքով ես շատ համով երեխա էի: Ես ստիպված էի գնալ տուն ու ծնողներիցս հարցնել ”Ի՞նչ է կատարվում ինձ հետ”. Ի՞նչ եմ ես արել, ինչու՞ նրանց դուր չեմ գալիս: Նրանք ինձ նստեցրին և ասացին,-Լիզզի միակ բանը, որ դու տարբերվում ես մյուսներից, դա այն է, որ դու ավելի փոքր ես քան մյուսները: Դու ունես այդ սինդրոմը, բայց դրանով չի որոշվում, թե ով ես դու: Ասացին,- գնա դպրոց, գլուխդ բարձր պահիր, ժպտա, շարունակիր այնպես ինչպես դու կաս և մարդիկ կտեսնեն, որ դու էլ ես նրանց նման: Եվ հենց այդպես էլ  արեցի: Ուզում եմ, որ դուք մտածեք, և  ինքներդ Ձեզ հարցնեք այս պահին. ո՞վ եք դուք, դա այն է, թե դուք ո՞րտեղից եք, Ձեր ծագումը, Ձեր ընկերները.. ո՞րն է…: Երկար ժամանակ ես մտածում էի, թե ինչն էր բնորոշում ինձ և իմ արտաքին տեսքը: Ես մտածեցի, որ իմ փոքրիկ ոտքերը, փոքրիկ ձեռքերը, փոքրիկ դեմքը տգեղ են: Ես մտածեցի, որ զզվելի եմ: Ես ատում էի, երբ առավոտյան պիտի վեր կենայի, գնայի միջին դպրոց, և նայելով ինձ հայելու մեջ՝ ես պատրաստ էի կառավարել ինքս ինձ: Իմ կյանքը ավելի հեշտ կլիներ, եթե ես կարողանայի պարզապես ջնջել այդ սինդրոմը: Ես կարող էի նման լինել մյուս երեխաներին: Ես ստիպված չէի լինելու հագուստ գնել, որի վրա պատկերված էր Դորա հետազոտողը: Ես կգնեի այնպիսի հագուստ,որը մեծ տպավորություն կթողներ երբ ես փորձում էի լինել, նման այն հավես երեխանների։  Կերազեի, և կաղոթեի ու հույս կունենայի անել այն ամենը ինչ կարող էի։ Եվ աղոթում էի արթնանալ առավոտյան և լինել լրիվ ուրիշ մարդ, ու ստիպված չէի լինի փորձել պայքարել այդ հիվանդության դեմ։ Դա հենց այն է ինչ ես ցանկանում էի ամեն Աստծո օր։ Եվ ամեն Աստծո օր ես հիասթափվում էի։ Ես ունեմ զարմանալի վերականգնողական համակարգ իմ շուրջը, ովքեր երբեք չէին խղճում ինձ, ովքեր այնտեղ են ինձ ոտքի կանգնեցնելու երբ ես տխուր եմ, ովքեր այնտեղ են ծիծաղելու ինձ հետ իմ լավ օրերին։ Եվ նրանք սովորեցրել են ինձ, ոչ չնայած ես ունեմ այս սինդրոմը, չնայած ամեն ինչ դժվար է, բայց ես չեմ կարող թույլ տալ, որ ինձ բնորոշելը, իմ կյանքը իմ ձեռքերում է ինչպես Ձեր կյանքը ձեր ձեռքերում է, որ դուք այն մարդն եք ձեր մեքենայի առջևում նստած, որ դուք այն մեկն եք ով որոշում է ձեր մեքենան գնա ներքև վատ ճանապարհով, թե լավ ճանապարհով։ Դուք այն մարդ եք ով որոշում է ինչն է բնորոշում քեզ։ Թույլ տվեք ինձ ասել Ձեզ, որ միանգամայն հեշտ է անելը, ես ուզում եմ ասել իսկապես դժվար է պարզել ինչն է քեզ բնորոշում: Լինում են ժամանակներ, երբ ես դեռևս վիրավորվում եմ և կատաղում եմ։ Ինձ համար հոգ չէ ինչն է բնորոշում ինձ: Երբ ես ավագ դպրոցում էի ես դժբախտաբար գտա մի տեսահոլովակ, որտեղ ինչ-որ մեկը հրապարակել էր պիտակավորելով ինձ աշխարհի ամենատգեղ կինը և այնտեղ կար 4.000000 դիտում 8 վայրկյան տևողություն ունեցող տեսահոլովակի տակ։ Հազարավոր մարդկամց մեկնաբանություններ ասում էին Լիզի խնդրում ենք, խնդրում ենք  պարզապես աշխարհին լավություն արա զենքը դիր գլխիդ և սպանիր քեզ։

Մարդիկ ինձ ասում էին․ <<Լի՛զ, խնդրում ենք, մի լավություն արա աշխարհին, ատրճանակը դիր գլխիդ և սպանիր քեզ>> ։

Մտածեք սրա մասին․ ի՞նչ կլիներ, եթե մարդիկ այս խոսքերը ձե՛զ ասեին, նույնիսկ անծանոթները:Ես իհարկե լիաթոք լաց էի լինում և պատրաստվում էի հակահարված տալ, բայց մի միտք ծագեց իմ գլխում. <<Ես կթողնեմ ամեն ինչ այնպես, ինչպես որ կա>>։

Ես սկսեցի գիտակցել, որ իմ կյանքը իմ ձեռքերում է։Ե ս կարող եմ այն դարձնել հիանալի և կարող եմ այն դարձնել ահավոր վատը:Ես կարող եմ լինել երախտապարտ: Պետք է լայն բացեմ աչքերս և հասկանամ, որ ինձ պետք է բնորոշի այն ինչ ես ունեմ: Իմ մի աչքը չի տեսնում, բայց չէ որ մյուսը տեսնում է։ Ես հաճախ եմ հիվանդանում,բայց հիանալի մազեր ունեմ:(Ծիծաղ)

(Ձայն դահլիճից) – Դա հաստատ:

Շնորհակալ եմ։Դուք, այս կողմում նստածներդ, ամենալավն եք:

(Ծիծաղ)

(Լիզին ծիծաղում է)

-Դուք կտրեցիք մտքիս թելը: Լավ…ինչի վրա էի կանգ առել:

-Մազերիդ (ձայներ դահլիճից)

-Մազերիս, մազերիս, իհարկե, շնորհակալություն, շնորհակալություն, շնորհակալ եմ: Ես կարող եմ ընտրել կամ լինել երջանիկ, կամ հիասթափված իմ կյանքից, և շարունակել բողոքել այդ մասին։ Հետո ես մտածեցի, արդյոք ես թույլ կտամ մարդկանց, ովքեր ինձ հրեշ են անվանել բնորոշել ինձ։ Արդյոք ես թույլ կտամ մարդկանց, ովքեր ասում են «սպանեք նրան կրակով» բնորոշել ինձ։

Ոչ ես թույլ կտամ, որ իմ նպատակները, հաջողությունները և նվաճումները բնորոշեն ինձ, ոչ թե իմ արտաքին տեսքը, ոչ այն փաստը որ վատ տեսողություն ունեմ, ոչ այն փաստը, որ ես ունեմ մի համախտանիշ, որը ոչ ոք չգիտի։ Եվ ես ասացի ինքս ինձ, որ պետք է ագամ դուրս գալ սեփական մարմնից, բայց անել ցանկացած բան որն ինձ ավելի լավը կդարձնի։ Որովհետև ես կարծրում էի լավագույն տարբերակը վրեժ լուծելու մարդկանցից, ովքեր ինձ ձեռք էին առնում, ովքեր ինձ հրեշ ու տգեղ էին անվանում ավելի լավ դառնալն էր, և նրանց ցույց տալը. «Գիտե՞ք ինչ, ասեք ինձ այդ բացասական բաները, ես նրանց կշրջեմ և կօգտագործեմ որպես նպատակին հասնելու միջոց»։ Դա այն էր ինչ ես արեցի։ Ասացի ինքս ինձ, որ ուզում եմ դառնալ խոսնակ և ոգեշնչել մարդկանց, գրել գիրք, ավարտել քոլեջը, ունենալ սեփական ընտանիք և սեփական կարիերա։ Ութ տարի անց ես կանգնած եմ ձեր առջև, շարունակում եմ ոգեշնչել մարդկանց իմ ելույթներով։ Առաջին բանը որ ստացվեց ինձ մոտ։ Ես ցանկանում էի գրել գիրք, մի քանի շաբաթից ես կներկայացնեմ իմ երրորդ գրքի բնագիր տարբերակը։ Ես ցանկանում էի ավարտել քոլլեջը և ավարտեցի։ Ես «Հաղորդակցման հետազոտությունների» դիպլոմ եմ ստանում, Սան Մարկոսի Տեխասի պետական համալսարանից։ Եվ իմ երկրորդական առարկան անգլերենն է։ Ես իրոք փորձում էի օգտագործել սեփական կյանքը փորձը, որը չեն ունեցել իմ դասավանդողները։ Վերջապես ցանկանում էի ունենալ իմ սեփական ընտանիքը և իմ կարերիան։ Ընտանքիը դեռ առջևում է, իսկ ինչ վերաբերում է կարերիային,  կարծում եմ դա ինձ մոտ լավ է ստացվում, հաշվելով այն, որ երբ որոշեցի դառնալ ոգեշնչող խոսնակ, ես գնացի տուն, նստեցի իմ նոութբուքի առջև մտա գուգլ և գրեցի «Ինչպե՞ս լինել ոեշնչող խոսնակ»։ Ես կատակ չեմ անում։ Ես աշխատեցի իմ ամբողջ ուժով, մարդկանց ովքեր ինձ ասում էին, որ չեմ կարող դա անել, օգտագործեցի և նրանք ոգևորեցին ինձ։ Ես օգտագործեցի նրանց բացասական էներգիան։ Օգտագործեք այդ բացասական էներգիան, որը ունեք ձեր կյանքում և դարցեք ավելի լավը, որովհետև ես ձեզ հավաստիացնում եմ, դուք կհաղթեք։ Հիմա ես ուզում եմ ավարտել, նորից հարցնելով, թողնելով Ձեզ այս հարցի հետ «Ի՞նչն է բնորոշում Ձեզ»։ Բայց հիշեք քաջությունը սկսվում է հենց այստեղ։

“The Gift” By Donald J. Sears

The Gift 

 By Donald J. Sears

He watched the snow fall outside the picture window while Bing Crosby sang White Christmas on the CD player. The newly decorated tree looked as good as ever, with its lights and tinsel and wooden soldiers hanging in th places.

This is my fourteenth Christmas, he thought as he turned back to the table and finished wrapping his mother’s present, a gift pack of Emeraude that he gave her every year.

As he put the present under the tree, his mother came in from work. She sold real estate and was out quite a lot lately.

“He Brain. The tree looks nice. What a day. Could you shovel the walk?”  was her  greeting.

:Sure, Mom,” he said as he stood up from crouching near the plastic fireplace.

” Mom,” he said as he put on his jacket, ” I don’t know why but it just doesn’t feel like Christmas to me, I know it’s only two days away but it just doesn’t feel like Christmas.”

“Oh, I know, honey. Can you take the garbage out on your way?”

Grabbing the half-tied Hefty bag, Brain stepped into the cold evening air. He tossed the bag into the open can and picked up  the shovel near the porch. As he worked at clearing away the snow, he couldn’t keerp from thinking how much he used to enjoy Christmas. The lights and the songs and the presents used to be a lot more fun. Now, it  was okay, but it just wasn’t the same. The magic that Christmas time used to bring simply didn’t come anymore.

Maybe it’s because  Dad isn’t around much anymore, he thought as the shovel scraped along the frozen walk. He had had  a ” weekend father” from the time  he was eight-since his parents’  divorce-and his Chistmases since then were spent half-a-day with Dad and half-a-day with Mom.

” Maybe yhat’s why I just can’t get in the mood anymore,” he said to himself. “Of maybe Dad  was right last year when he told me that Christmas is just for kids.”

“You’ll find as you get older that Christmas is really just another day. It’s nice for the little kids but when you’re  grown up, it’s not  that special anymore,” is how his father answered him last year  when he asked why it didn’t feel like Christmas then.

“I guess I’m just getting too old for Santa Claus and sleigh bells and stuff,” was Brian’s  conclusion as he stuffed the blade of the shovel into the newly piled snowbank, stomped his boots and walked inside.

He was taking off his coat when his mother called, “Brain, wash up, honey. Uncle Jim is coming over for dinner.”

Brain groaned as he headed for the bathroom. Uncle Jim wasn’t a bad guy but he was kind of boring and didn’t say much. It’s not  that Brian disliked his uncle; it was just that  he was an average person- on one special or exciting- and Brian wasn’t thrilled to be around him. As he washed, Brain braced himself for a long evening.

” Marry Cgristmas, Brain” Jim said when he oppened the door.

“Yeah, sure,” replied Brain in a half-hearted tone.

“The place looks very nice; You did a fine job. Santa is sure to stop here” Jim assured him.

I don’t think I’m  going to be able to take this guy all night if he keeps this up, Brian yhought to himself as he took his uncle’s coat.

“Jim,” Brian’s mother began, : will you take Brain to see the decorations downtown tommorrow? He needs to get into the spirit of things  a little more.”

” No, Mom, that’s okay,” snapped Brain. The thought of spending a whole day with his uncle made him ill.

“Sure. Be glad to,” Jim replied. I have to do some last minute shopping anyhow.”

No, really, that’s okay,” pleaded Brain, but his efforts did him no good. The last thing Jim said when he left that noght was, “See you tomorrow morning, Brain. Pick you up at ten.” Brain  resigned himself to the fact  that he was indeed going to spend the next day with his uncle, trying to   ” get into the spirit of Christmas.”

That night Brian lay in bed looking at the blanket of snow covering the lawn. The stars were out and the lights on the neigbors’ houses blinked a rainbow of colors. Smoke from their  chimneys billowed gently into the air. It was a Christmas postcard scene. His mother stuck her head into his room as she passed and  noticed  the winter scene outside.

“Sure looks like Christmas, doesn’t it?” she said.

“Sure does,” a Brainresponded and buried his head in his pillow.

When she had gone, he closed his eyes, took a deep breath and gently sobbed.

Jim showed up at ten sharp the following morning and he and Bria went into town.

“So you can’t get into the Christmas spirit, huh Brian?” Jim  asked.

“Nah, not really,” was Brian’s cold reply.

“Well, maybe your mom’s right. Meybe the decorations in all the stores will help,” Jim suggested as they headed into a bookstore.

“Maybe,”  Brian said, knowing that if anything was going to  brighten his spirits, it certainly wasn’t in a bookstore at Christmas.

He tagged along after Jim from store to store, never really shopping or even noticing the holiday displays. The two spoke little, which was fine with Brian who just wanted to get back home. He had realized from the start that the decorations and displays would not cheer him up, and being with his uncle just made it  worse. Maybe the best thing to do would be to just let Christmas pass-just like any other day-and forget about how special it used  to feel. His father had been right- Christmas is just for kids.”

“Heu Brian, over here,” shouted Jim, who  was standing in the doorway of a toy store. “I always make this my next to last stpo on Christmas eve.”

“Why? You don’t have any kids.”

“I know, but buying toys  sometimes makes me feel like a kid again. Try it. It might  help,” Jim said enthusiastically.

Brian was skeptical, and  certainly did not want to waste his money on a kid’s toy. He looked but could not bring himself to waste his money.

His uncle, on te other hand, bought four or five stuffed animals. Brain thought: This guy really is a nut. I can’t believe it. He’s spent close to 50 for the toys.

“Lent’s get going, Brian,” Jim said as they hurried to his car. “It’s getting late and we have one last stop to make before I take you home.”

Finally, this day of torture would be over for Brian and he jumped into the car, anxious to get home. On the way, they did not stop at another store, as  he had expected, but  at an apartment building he’d  never seen before. His uncle got out and yelled to him, ” Come on. And bring those toys.”

Brian grabbed the bag of stuffed animals and walked inside, thinking: Maybe Uncle Jim moved to yhis place and didn’t tell us.

“Why are we here?” Brian asked as they knocked on one  of the thired-floor anpartment doors.

Jim paused for a moment, then said wiyh a smile,”Friends of mine live here.”

“Why are we here?” Brian asked as they knocked on one of the yhird-floor apartment doors.

Jim paused for a moment, then said with a smile,”Friends of mine live here.”

“Why are they?” Brian pressed.

“I don;t know. I never met them,” was Jim’s perplexing reply as a woman answered the door.

“He. My name is Jim and this is Brain. We got your name from the local relief fund and we’d like you to have these.” Jim took the bag from Brian and handed it to the woman, who simply looked at it and smiled. She motioned for them to come in and showed them into the living room. There was no tree. There were no lights. There was no plastic fireplace and no Bing Crosby. Just a little girl, maybe four years old.

The woman hid the bag behind a chair, took out a teddy bear,  and without a word gave it to Jim. He in turn it to Brian and nodded oward the girl.

Brian went over to the girl and knelt beside her. She looked up and immediately saw the stuffed bear he was holding. He held it out for her to take and at first she hesitated but after her mother assured her that it was all right, she took the boy.

Brian stood up and watched as the girl’s big brown eyes welled up with tears of joy. She hugged and kissed the bear  with all her strength and then cradled it gently in her arms. He looked at Jim, not knowing what to do. Jim smiled and simply said, “Merry Christmas,” to the woman and her daughter. Turning to go, he whispered, “Come on Brian.”

As the two went toward the door, the little girl put down her new tresure and rushed over to Brian. She could hardly reach his hand  but she took hold of it in both of hers and softly said to him, ” Marry Christmas,” then kissed the back of his hand ever so gently. Brian did not know what to say and  simply walked out the door,  lokking back only once to see the  little girl and her mother smiling at them.

Neither Brian or his uncle said anything in the car on the way home. Brian thought of nothing but that little girl and Jim just smiled. Whem they got to Brian’s  house, Jim broke their silence wiyh a simple, ” Looks like it’ll be a white Christmas this year  after all. Good night, Brian.

Brian stood watching for a minute as his uncle drove away. He looked at the neighbors’ houses covered with snow, and the  billowong smoke rising from the chimneys, and felt  a warm glow inside–a feeling he had for a long time. He could not keep from smiling and he felt like running and jumpig and singing Christmas carols out loud. Then, as if struck by a burst of lightning, he realized what had just happened. His uncle that nigh had shown him where to find the Christmases he had only remembered.’

That little girl’s happiness and joy had filled him with the warmth of childlike affection and love. By showing that little girl some kindness, he had  receivrd one of the greatest gifts he had ever known. He had given the spirote of Christmas.

Then he thought of what his father had said. “Christmas is for kids,” he said out loud. Only children know how to give pure, unselfish love that is not marred by the disappointments and discouragments of life. And in so giving, they make Christmas day, and every day, bright, and special, and wonderfull.

With a new understanding and a renewed sense of the season, Brian looked up at the stars and softly said, “Marry Christmas”.

Նվերը

Նա դուրս էր նայում նկարազարդ պատուհանից տեղացող ձյանը, մինչ խտասկավառակից հնչում էր Բինգ Քրոսբիի “White Cristmas” երգը: Նոր զարդարված ծառը՝ իր լույսերով և փայլերով, ծառից կախված փայտե զինվորիկներով, գեղեցիկ էր ինչպես երբեք: «Սա իմ 14-րդ Սուրբ Ծնունդն է»,- մտածեց այն ժամանակ, երբ շրջվեց դեպի սեղանը և վերջացրեց մայրիկի նվերի՝ “Emeraude” օծանելիքի (ամեն տարի էլ նվիրում է) փաթեթավորումը: Հենց նա նվերը դրեց ծառի տակ, մայրիկը աշխատանքից տուն մտավ։ Նա անշարժ գույք է վաճառում և վերջերս բավականին շատ էր լինում դրսում:

-Բարև, Բրայն, տոնածառը շատ գեղեցիկ է, ի՜նչ օր է, կարո՞ղ ես մաքրել ոտքի ճանապարհը ձյունից:

-Իհարկե, մայրիկ,-ասաց նա՝ ոտքի կանգնելով բուխարու մոտ թափթփված իրերի միջից:

-Մայրիկ,- ասաց՝ հագնելով բաճկոնը,- չգիտեմ ինչու, այս տարի այդքան էլ տրամադրված չեմ Սուրբ Ծնունդ նշելու, ես գիտեմ, որ ընդամենը երկու օր է մնացել, բայց չեմ կարողանում տրամադրվել:

– Այո, ես գիտեմ, անուշիկս: Կարող ես աղբը դուրս տանել:

Ճանկելով ոչ լավ կապված աղբի տոպրակը`Բրայնը դուրս եկավ ցուրտ երեկոյին: Նա մուտքի մոտից աղբի տոպրակը նետեց բաց աղբամանի մեջ և վերցրեց բահը:

Երբ ձյունն էր մաքրում, չէր կարողանում չմտածել, թե նախկինում որքան մեծ հաճույք էր ստանում  սուրբծննդյան տոներից: Ե՛վ լույսերը, և՛ երգերը, և՛ նվերները շատ ավելի ուրախություն էին պատճառում: Հիմա ամեն ինչ լավ է, բայց այդ զգացողությունը ուղղակի նույնը չէ, այն կախարդանքը, որ  սուրբծննդյան տոները բերում էին, հիմա պարզապես այլևս չի գալիս: Հավանաբար, դա այն պատճառով է, որ հայրիկը այլևս իր հետ չէ, մտածում էր նա ՝ բահով խզխզացնելով ոտքի ճանապարհի սառույցը: Նա ութ տարեկանից՝ ինչ ծնողները բաժանվել են, ունեցել է «հանգստյան օրերի հայր» և Սուրբ Ծնունդները անցել են օրվա կեսը հայրիկի հետ, կեսը՝ մայրիկի:

«Երևի հենց դրա համար ես այլևս չեմ կարողանում տրամադրվել,- ասաց նա ինքն իրեն,- կամ երևի հայրիկը ճիշտ էր, որ Սուրբ Ծնունդը երեխաների համար է: Մեծանալով դու պարզում ես, որ Սուրբ Ծնունդը իրականում մեկ այլ օր է: «Փոքր երեխանների համար հաճելի է, բայց երբ մեծանում ես, նա չունի այն հաճույքը, ինչ այն ժամանակ», այսպես էր հայրիկը պատասխանել նրան անցյալ տարի, երբ հարցրել էր, թե ինչու նա սիրով չի սպասում Սուրբ Ծնունդին։

«Ես կարծում եմ, որ չափազանց մեծ եմ Ձմեռ պապիկի, սահնակ քշելու և նման բաների համար»: Դա էր Բրայնի եզրակացությունը այն ժամանակ, երբ նա խրեց բահը նոր հավաքած ձյան կույտի մեջ, թափ տվեց իր կիսաճտքավոր կոշիկները և մտավ ներս։ Վերարկուն էր հանում, երբ մայրը ձայն տվեց.

-Բրայն, լվացվի՛ր, անուշիկս։ Քեռի Ջիմը գալու է ճաշին։

Բրայնը փնթփնթաց և գնաց լոգարան։ Քեռի Ջիմը վատ մարդ չէր։ Բայց նա մի տեսակ ձանձրալի էր և քիչ էր խոսում։ Այնպես չէ, որ Բրայնը ատում էր քեռուն, պարզապես նա սովորական մարդ էր, «ոչ ոք յուրահատուկ կամ հետաքրքիր չէ», և Բրայնը ոգևորված չէր նրա հետ լինելու մտքից։ Այն ժամանակ, երբ լվացվում էր, ինքն իրեն դատապարտեց երեկոն քեռի Ջիմի հետ անցկացնելուն։

-Շնորհավոր Սուրբ Ծնունդ ,-Բրայնի դուռը բացելով՝ ասաց Ջիմը։

-Այո, իհարկե,- պատասխանեց Բրայնը անտարբերությամբ։

-Տունը շատ գեղեցիկ տեսք ունի, դուք հիանալի գործ եք արել։ Ձմեռ պապը անշուշտ այստեղ կանգ կառնի,-վստահեցրեց Ջիմը։

«Վախենում եմ, որ ես չեմ կարողանա դիմանալ այս մարդուն մի ամբողջ երեկո, եթե նա այսպես շարունակի», մտածում էր Բրայնը, երբ վերցրեց քեռու վերարկուն։

Ջիմ,- սկսեց Բրայնի մայրը,- կտանե՞ս նրան՝ քաղաքի զարդարանքները տեսնելու։ Հարկավոր է, որ զգա տոնի ոգին։

-Ո՛չ, մայրիկ, ամեն ինչ կարգին է,- պատասխանեց Բրայնը։ Ամբողջ օրը քեռու հետ անցկացնելու միտքը նրան հիվանդացնում էր։

-Իհարկե, անհոգ եղիր,- պատասխանեց Ջիմը։ Ես, միևնույն է, պետք է մի քանի ուշացած գնումներ կատարեմ։

-Ոչ, իսկապես ամեն ինչ լավ է, խնդրեց Բրայնը։ Բայց նրա ջանքերը ապարդյուն էին։ Վերջին բանը, որ Ջիմն ասաց այդ գիշեր հեռանալիս, հետևալյն էր.

-Կհանդիպենք վաղը՝ առավոտյան, Բրայն։ Ես քեզ կվերցնեմ ժամը տասին։

Բրայնը համակերպվեց այն փաստի հետ, որ ինքը անշուշտ անցկացնելու է իր օրը քեռու հետ՝ փորձելով «զգալ Սուրբ Ծնունդի ոգին»։ Այդ գիշեր՝ անկողնում պառկած, նա նայում էր ձյան վերմակին, որը ծածկել էր մարգագետինը։ Աստղերը շողում էին, և հարևանների տների լույսերը ծիածանի գույներ էին առկայծում։ Նրանց ծխնելույզներից ծուխը նրբորեն դուրս էր գալիս դեպի երկինք։ Դա իսկական Սուրբ Ծննդյան օրվա բացիկի տեսարան էր։ Մայրը, երբ անցնում էր այդտեղով, գլուխը մտցրեց սենյակ և նկատեց ձմեռային այդ տեսարանը։

-Իսկական Սուրբ Ծնունդ է, չէ՞,- ասաց նա։

-Իհարկե,- Բրայնը արձագանքեց և գլուխը թաղեց բարձի մեջ։ Երբ մայրը գնացել էր, նա փակեց աչքերը, խորը շնչեց և ցածրաձայն լաց եղավ։

Ջիմը հայտնվեց հաջորդ առավոտյան՝ ուղիղ տասին, և Բրայնի հետ գնացին քաղաք։

-Այսպիսով, դու չես կարողանում տրամադրվել  սուրբծննդյան տոներին, հա՞, Բրայն , – հարցրեց Ջիմը։

-Ոչ, իսկապես ,- եղավ Բրայնի սառը պատասխանը։

-Դե, հնարավոր է՝ մայրդ ճիշտ է։ Հավանաբար բոլոր խանութների զարդարանքները կօգնեն քեզ, – Ջիմը առաջարկեց այն ժամանակ, երբ նրանք գնում էին գրախանութի կողմը։

-Գուցե,- ասաց Բրայնը՝ համոզված լինելով, որ եթե ինչ- որ բան կբարձրացնի իր տրամադրությունը  սուրբծննդյան տոներին, դա անշուշտ գրախանութը չէ։

Նա, Ջիմի հետևից ընկած, գնում էր խանութից խանութ՝ երբեք իրականում գնումներ չկատարելով և ոչ էլ նկատելով տոնական ցուցադրումները։ Նրանք երկուսն էլ խոսում էին քիչ, ինչը Բրայնի սրտով էր, որը պարզապես ցանկանում էր վերադառնալ տուն։ Նա հենց սկզբից էլ գիտեր, որ զարդարանքներն ու ցուցադրումները երբեք չեն ուրախացնի իրեն, և քեռու հետ լինելը վիճակը ավելի էր վատացնում։ Գուցե ամենալավ բանն այն է, որ ուղղակի թողնեն՝ Սուրբ Ծնունդը անցնի- գնա, ինչպես մյուս օրերը և մոռանանք այն մասին, թե ինչպիսի յուրահատուկ զգացմունքներ ենք ապրել։ Հայրը ճիշտ էր. Սուրբ ծնունդը հենց երեխաների համար է։

-Հե՜յ, Բրայն, արի այստեղ , – բղավեց Ջիմը, որ կանգնած էր խաղալիքի խանութի շեմին։ – Ես միշտ Սուրբ ծննդյան նախօրեին վերջին կանգառը անում եմ այստեղ։

-Ինչո՞ւ։ Դու երեխաներ չունես։

-Գիտեմ, բայց երբ խաղալիք եմ գնում, ինձ երեխա եմ զգում։ Դա կարող է օգնել, փորձիր, – ասաց Ջիմը խանդավառությամբ։

Բրայնը թերահավատ մարդ էր և անշուշտ չէր ցանկանա վատնել գումարը խաղալիքի վրա։ Նա նայում էր, բայց չէր կարողանում ինքն իրեն համոզել, որ ծախսի փողը։

Նրա քեռին, հակառակը, գնեց 4 թե 5 փափուկ խաղալիք։ Բրայնը մտածեց. «Այս մարդն իսկապես հիմար է։ Հավատս չի գալիս։ Նա ծախսել է մոտավորապես 50$ խաղալիքների վրա»։

-Արի գնանք, Բրայն, – ասաց Ջիմը՝ շտապելով դեպի մեքենան։ – Ուշ է արդեն, և մենք դեռ մի տեղ էլ պիտի կանգ առնենք, նախքան քեզ տուն տանելը։

Վեջապես օրվա տառապանքը կավարտվի Բրայնի համար, և նա ցատկեց մեքենան տուն հասնելով մտահոգված։ Ճանապարհին նրանք կանգնեցին ոչ թե ուրիշ խանութի մոտ, ինչպես ինքը ակնկալում էր, այլ մի բնակելի շենքի դիմաց, որը նա նախկինում երբեք չէր տեսել։ Քեռին իջավ մեքենայից և կանչեց.

– Գնացինք: Հետդ բեր այդ խաղալիքները։

Բրայնը վերցրեց փափուկ խաղալիքներով պայուսակը և գնաց՝ մտածելով. «Հավանաբար քեռի Ջիմը տեղափոխվել է այստեղ և մեզ ոչինչ չի ասել»։

-Ինչո՞ւ ենք մենք այստեղ, – հարցրեց Բրայնը, երբ թակում էին երրորդ հարկի բնակարաններից մեկի դուռը։

Ջիմը մի պահ դադար տվեց և ասաց ժպտալով.

– Իմ ընկերները այստեղ են ապրում։

– Ովքե՞ր են նրանք, – պնդեց Բրայնը։

-Ես չգիտեմ, երբեք չեմ հանդիպել նրանց, – անորոշ պատասխանեց Ջիմը, երբ մի կին բացեց դուռը։

-Բարև, իմ անունը Ջիմ է, իսկ նրանը՝ Բրայն։ Մենք ձեր անունը վերցրել ենք տեղական բարեգործական ֆոնդից և կուզենայինք, որ դուք վերցնեք սրանք։ Ջիմը վերցրեց պայուսակը Բրայնից և հանձնեց կնոջը: Կինը պարզապես նայեց պայուսակին և ժպտաց։ Նա ներս հրավիրեց հյուրերին և ուղեկցեց դեպի հյուրասենյակ։

Տոնածառ չկար։ Լույսեր չկային ։ Չկար բուխարի և ոչ էլ Բինգ Քրոսբի։ Պարզապես մի փոքրիկ աղջիկ՝ մոտավորապես 4 տարեկան։ Կինը թաքցրեց պայուսակը աթոռի հետևում, վերցրեց խաղալիք արջուկը և առանց որևէ խոսք ասելու տվեց այն Ջիմին։ Նա էլ իր հերթին տվեց այն Բրայնին և գլխով ցույց տվեց աղջկան։ Բրայնը մոտեցավ աղջկան և ծնկի եկավ նրա կողքին։ Աղջիկը վերև նայեց և անմիջապես տեսավ այդ փափուկ արջուկը նրա ձեռքին։ Բրայնը մեկնեց արջուկը աղջկան: Սկզբում աղջիկը վարանեց, բայց երբ մայրը հավանություն տվեց,  վերցրեց խաղալիքը։ Բրայնը ոտքի կանգնեց և նայում էր, թե աղջկա մեծ, շագանակագույն աչքերը ինչպես են լցվում ուրախության արցունքներով։ Նա ամբողջ ուժով գրկեց արջուկին և համբուրեց, հետո քնքշորեն օրորեց նրան։ Բրայնը նայեց Ջիմին՝ չիմանալով ինչ անել։ Ջիմը ժպտաց և պարզապես ասաց.

-Շնորհավոր Սուրբ Ծնունդ։

Շրջվելով գնաց դեպի դուռը և շշնջաց.

-Գնացինք, Բրայն։

Երբ երկուսն էլ գնացին դեպի դուռը, փոքրիկ աղջիկը ձեռքից վայր դրեց իր նոր գանձը և շտապեց Բրայնի մոտ։ Աղջիկը հազիվհազ կարողացավ հասնել նրան, բայց իր երկու ձեռքերով բռնեց նրա ձեռքը և ջերմորեն ասաց.

-Շնորհավոր Սուրբ Ծնունդ:

Հետո համբուրեց նրա ձեռքը այնքան քնքշորեն։ Բրայնը չգիտեր՝ ինչ ասեր և պարզապես դուրս եկավ դռնից՝ ընդամենը մեկ անգամ հետ նայելով՝ տեսնելու փոքրիկ աղկջան ու նրա մայրիկին, որ ժպտում էին իրեն։

Ո՛չ Բրայնը, ո՛չ էլ նրա քեռին ոչինչ չասացին տուն գնալու ճանապարհին: Բրայնը ոչնչի մասին չէր մտածում, բացի փոքրիկ աղջկանից, և ժպտում էր ջերմորեն: Երբ նրանք հասան Բրայնենց տուն, Ջիմը խախտեց լռությունը.

-Երևում է, որ այս տարի վերջապես սպիտակ Սուրբ ծնունդ է լինելու: Բարի գիշեր, Բրայն:

Բրայնը մեկ րոպե կանգնած նայում էր, թե ինչպես է հեռանում քեռու մեքենան: Նա նայեց հարևանների՝ ձյունով պատված տանիքներին և ծխնելույզից դուրս եկող ծխին և ջերմություն զգաց, որը երկար ժամանակ էր՝ չէր զգացել: Տղան չէր կարողանում զսպել իր ժպիտը և ցանկանում էր ցատկել, վազել ու բարձրաձայն սուրբծննդյան երգեր երգել: Եվ կարծես կայծակի հարվածի պես հանկարծ նա հասկացավ, թե հենց նոր ինչ կատարվեց: Քեռին այդ գիշեր նրան ցույց տվեց, թե որտեղ կարող է գտնել այն Սուրբ Ծնունդը, որը նա միայն հիշում էր: Փոքրիկ աղջկա երջանկությունն ու ուրախությունը նրա հոգին լցրեցին մանկական ջերմությամբ ու սիրով: Այդ փոքրիկ աղջկա նկատմամբ բարություն ցուցաբերելով՝ նա ստացավ ամենամեծ նվերը, որ կարող էր պատկերացնել: Նրան տվել էին Սուրբ Ծննդյան ոգին:

Այնուհետև նա մտածեց, թե ինչ էր ասել հայրը:

-Սուրբ ծնունդը երեխաների համար է, – ասաց նա բարձրաձայն:

Միայն երեխաները գիտեն՝ ինչպես տան ոչ եսասիրական ու անաղարտ սեր, որը չի ապականվել կյանքի հիասթափություններով և հուսահատություններով: Նման կերպ վարվելով՝ նրանք դարձնում են Սուրբ Ծնունդի օրը և յուրաքանչյուր օր ավելի վառ, յուրահատուկ և հրաշալի: Սուրբծննդյան օրվա մասին նոր պատկերացումներով Բրայնը նայեց աստղերին և ջերմորեն ասաց.

Blog at WordPress.com.

Up ↑